Aan de zuidkant van de Venetiaanse lagune, waar het water overgaat in de delta van de Brenta en de Adige, ligt Chioggia. De stad is gebouwd op een reeks eilanden die door bruggen met elkaar verbonden zijn. Kanalen, bruggen en smalle gevels in oker en rood doen denken aan Venetië, en de Italianen noemen de stad ook wel Piccola Venezia. Maar het ritme is dat van een vissersstad. Chioggia heeft een van de grootste vissershavens van Italië, en de dag begint hier op de vismarkt, niet bij een museum.
Chioggia hoort bij de regio Veneto en ligt op ongeveer een uur van Venetië. Voor wie Venetië al kent of juist wil zien hoe een lagunestad eruitziet buiten het toerisme, is het een logische aanvulling.
Van Clodia tot de oorlog van Chioggia
De Romeinen kenden de plaats als Clodia. Na de val van het rijk werd Chioggia een van de gemeenschappen in de lagune die later opgingen in de Republiek Venetië. Tussen 1378 en 1381 was de stad het strijdtoneel van de oorlog van Chioggia tussen Venetië en Genua. De Genuezen veroverden de stad en bedreigden Venetië zelf, tot de Venetiaanse vloot hen in de lagune insloot en tot overgave dwong.
Die episode wordt elk jaar in juni herdacht tijdens het Palio della Marciliana, met optochten en wedstrijden tussen de wijken. De strakke plattegrond van de stad, met één hoofdas en evenwijdige zijstraten als een visgraat, stamt uit de wederopbouw daarna.
Een wandeling door Chioggia
De Corso del Popolo en het Canal Vena
De ruggengraat van de stad is de Corso del Popolo, een brede winkel- en wandelstraat van de stadspoort in het zuiden tot de haven in het noorden. Evenwijdig eraan loopt het Canal Vena. Dat is het hart van Chioggia, met lage bruggen, gekleurde gevels en vissersboten die er tussen de huizen aanmeren. In de zijstraatjes, de calli, hangt de was tussen de huizen.
Aan het noordelijke eind van de Corso, bij de Ponte Vigo, staat een zuil met de leeuw van Sint-Marcus. Die valt zo klein en gedrongen uit dat de Chioggiotti hem spottend el gato, de kat, noemen.
De vismarkt
Naast het Canal Vena ligt de vismarkt, de Pescheria. Het is een overdekte markthal waar ’s ochtends de vangst van de nacht wordt verkocht: zeebaars, tong, inktvis, garnalen en schelpdieren uit de Adriatische Zee en de lagune. Wie vroeg komt, ziet de handel op zijn drukst. Tegen het middaguur zijn de kramen meestal leeg.
De Duomo en de Torre di Sant’Andrea
De Duomo, gewijd aan Santa Maria Assunta, werd na een brand in 1623 herbouwd naar een ontwerp van Baldassare Longhena, dezelfde architect als de Santa Maria della Salute in Venetië. De losstaande klokkentoren is ouder en dateert uit de veertiende eeuw.
Verderop langs de Corso staat de Torre di Sant’Andrea. De toren herbergt een uurwerk dat geldt als een van de oudste nog werkende torenuurwerken ter wereld. Binnen is een klein museum. Vanaf de top kijk je uit over de daken, de kanalen en de lagune.
San Domenico en de Carpaccio
Aan het einde van een brug, op een eigen eilandje ten noorden van het centrum, staat de kerk van San Domenico. Binnen hangt een Sint-Paulus uit 1520, het laatste bekende werk van de Venetiaanse schilder Vittore Carpaccio. Daarnaast hangen er votiefschilderijen van vissers die een storm overleefden.
Het Museo della Laguna Sud
In het voormalige klooster van San Francesco, bij de Porta Garibaldi, is het Museo Civico della Laguna Sud gevestigd. Het vertelt de geschiedenis van de zuidelijke lagune, van Romeinse vondsten tot scheepsbouw en visserij. Het is een goede plek om te begrijpen hoe de stad met en van het water heeft geleefd.
Sottomarina en de lagune
Een brug verbindt het historische centrum met Sottomarina, de badplaats aan de Adriatische kust. Er ligt een breed zandstrand met strandtenten en hotels. Achter de duinen liggen de akkers waar de radicchio di Chioggia wordt geteeld, de ronde rode variant van de radicchio met een beschermde herkomstbenaming.
Aan de andere kant van Chioggia ligt de lagune. Vanuit de haven vertrekken boottochten langs de viskwekerijen en de vogelrijke zandbanken. Een veerboot vaart naar Pellestrina, het smalle eiland dat de lagune scheidt van de zee. Wie vanuit Venetië via Lido en Pellestrina naar Chioggia reist, vaart het omgekeerde traject; die route staat beschreven in van Venetië naar Chioggia via Lido en Pellestrina.
Eten en drinken in Chioggia
De keuken van Chioggia draait om de vis van de dag. De broeto, een vissoep van verschillende soorten uit de lagune, is het traditionele gerecht van de vissers. Sarde in saor, sardines die met uien, azijn en rozijnen worden ingelegd, eet je hier vaker als voorgerecht dan in Venetië. Risotto met gò, een klein lagunevisje, is een specialiteit van de zuidelijke lagune.
In het najaar en de winter is de radicchio di Chioggia in veel gerechten verwerkt. In juli viert de stad de Sagra del Pesce, een visfeest langs de kaden. De visrestaurants liggen vooral langs het Canal Vena en in de straatjes rond de vismarkt. De prijzen liggen lager dan in Venetië.
Praktische informatie
Met de auto ligt Chioggia op ongeveer 50 kilometer van Mestre, zo’n 45 minuten via de SS309 Romea, en op ongeveer 45 kilometer van Padua, zo’n 50 minuten. Het historische centrum is autovrij. Aan de rand van de oude stad en richting Sottomarina liggen parkeerterreinen, vanwaar de Corso te voet bereikbaar is.
Vanuit Venetië rijdt een streekbus vanaf Piazzale Roma naar Chioggia, ongeveer een uur rijden. Het alternatief is de route over het water via Lido en Pellestrina, die anderhalf tot twee uur duurt. De twee zijn goed te combineren tot een rondje: heen over het water, terug met de bus.
Het voorjaar en het najaar zijn de aangenaamste seizoenen. In juli en augustus is Sottomarina druk met strandgasten, maar het centrum van Chioggia blijft rustiger dan Venetië.
Overnachten in Chioggia
Chioggia is een rustige uitvalsbasis aan de zuidkant van de lagune. Venetië is per bus of boot als dagtocht bereikbaar, en ’s avonds ben je terug in een stad waar vooral bewoners op de terrassen zitten. In het historische centrum liggen kleinschalige hotels en B&B’s in oude panden aan de kanalen. In Sottomarina staan de strandhotels, die vooral in de zomer aantrekkelijk zijn voor wie strand en stad wil combineren.
Veelgestelde vragen over Chioggia
Is Chioggia een goed alternatief voor Venetië?
Chioggia is geen vervanging van Venetië, want de kunstschatten en de schaal van de Serenissima vind je hier niet. Wel geeft de stad een beeld van hoe een lagunestad eruitziet wanneer de visserij en niet het toerisme het ritme bepaalt. De kanalen, bruggen en markten zijn vergelijkbaar, maar de drukte en de prijzen liggen een stuk lager. Veel reizigers combineren beide: een of twee dagen Venetië en een dag Chioggia.
Hoe kom je van Venetië naar Chioggia?
Er zijn twee routes. De streekbus vanaf Piazzale Roma doet er ongeveer een uur over. De route over het water gaat met de vaporetto naar Lido, per bus en veerboot over Lido en Pellestrina, en met de boot naar Chioggia, en duurt anderhalf tot twee uur. Die tweede route is langer, maar voert door de hele zuidelijke lagune.
Hoeveel tijd heb je nodig voor Chioggia?
Het historische centrum is compact en in een halve dag te verkennen, met de vismarkt, het Canal Vena, de Duomo en San Domenico. Wie ook een boottocht door de lagune wil maken of naar het strand van Sottomarina wil, rekent op een volledige dag of overnacht.
Wanneer is de vismarkt van Chioggia open?
De vismarkt is een ochtendmarkt. De handel is het drukst vroeg in de ochtend, kort nadat de boten zijn binnengekomen, en tegen het middaguur zijn de meeste kramen leeg. Op maandag, na het weekend, is er doorgaans weinig of geen verse vis.
Kun je in Chioggia aan het strand liggen?
Ja, Sottomarina ligt direct naast het historische centrum en heeft een breed zandstrand aan de Adriatische Zee. Het is te voet of met de fiets over de brug bereikbaar. In de zomer zijn de meeste strandgedeelten ingericht met ligbedden en parasols, maar er zijn ook vrije stukken.