Ten noorden van Enna en Piazza Armerina stijgt het landschap verder op, tot de Madonie het beeld volledig overnemen: een bergketen die na de Etna de hoogste van Sicilië is, met pieken die duidelijk koeler en groener zijn dan de kust een uur verderop. Wie hier rijdt, laat niet alleen de zee achter zich, maar ook het beeld van Sicilië dat de hoogtepunten van het eiland meestal schetst. In plaats daarvan volgen bossen, akkers op hellingen en dorpen die zich letterlijk aan de rotsen vastklampen.
Sogno Italiano e-book
Rijd de mooiste routes door Italië — zonder te missen wat ertoe doet
12 zorgvuldig samengestelde autoroutes met de mooiste wegen, stopplaatsen en tips per route. Bespaar jezelf uren uitzoekwerk en reis met de zekerheid van een expert. 100+ pagina’s.
Als eerste op de route vanuit het zuiden ligt Gangi, misschien wel het meest fotogenieke van de vier dorpen: een nederzetting die vanaf de vlakte lijkt op te rijzen uit de rotsen zelf. De città alta, het hoogstgelegen deel, bestaat uit een doolhof van steegjes met tegen elkaar leunende huizen, ijzeren balkonnetjes en achttien kerken op een bevolking van nog geen zesduizend inwoners. In de Chiesa Matrice hangt Het Laatste Oordeel van Giuseppe Salerno, een schilderij op doek geschilderd naar het voorbeeld van Michelangelo’s werk in de Sixtijnse Kapel.
Gangi haalde in 2017 wereldwijd het nieuws toen het dertig oude huizen in het centrum weggaf, op voorwaarde dat kopers ze zouden renoveren en er een deel van het jaar zouden wonen — een poging om de ontvolking van het binnenland een halt toe te roepen, in een dorp dat destijds al was uitgeroepen tot een van de mooiste van Italië.
Praktisch: Gangi vraagt minstens een halve dag, vooral om de città alta te voet te verkennen. Parkeren gebeurt het beste aan de rand van het dorp, aangezien de straten in het oude centrum te smal zijn voor auto’s.
Petralia Soprana en Petralia Sottana: twee dorpen, één rots
Iets verderop liggen de Petralia’s, op dezelfde heuvelrug, maar met een duidelijk verschil in karakter. Petralia Soprana ligt op 1.147 meter hoogte en is daarmee de hoogste gemeente van de provincie Palermo. Het uitzicht vanaf het dorp reikt op heldere dagen tot ver voorbij de Madonie zelf, soms zelfs boven de wolken uit.
In 2018 werd Petralia Soprana verkozen tot Borgo dei Borghi, de nationale titel voor het mooiste dorp van Italië — een erkenning die het dorp deelt met een select gezelschap van plekken in het hele land.
Petralia Sottana, lager gelegen en iets levendiger qua handel en horeca, functioneert als praktisch middelpunt van de streek. Niet ver van Petralia Soprana, bij het gehucht Raffo, ligt een actieve zoutmijn die inmiddels ook dienst doet als ondergronds kunstmuseum: honderd kilometer tunnels, uitgehouwen uit zes miljoen jaar oud zout, met hedendaagse sculpturen die rechtstreeks uit de mijnwand zijn gesneden.
Praktisch: reken op een halve dag om beide Petralia’s rustig te bezoeken. Een overnachting in een van de kleinschalige vakantiewoningen in Petralia Sottana is een goede uitvalsbasis om de rest van de Madonie de volgende dag verder te verkennen.
Sogno Italiano selectie
Op zoek naar bijzondere hotels in Italië?
Bekijk onze selectie met favoriete adresjes door heel Italië — van stijlvolle masseria’s tot droomhotels aan de meren en verborgen plekken met karakter.
Boven de dorpen strekt het Parco delle Madonie zich uit over vijfendertigduizend hectare, met de Pizzo Carbonara als hoogste punt op bijna tweeduizend meter — na de Etna de hoogste berg van Sicilië. Wie vanuit de Petralia’s dieper het park in trekt, passeert Piano Battaglia. In de winter verandert deze hoogvlakte in een van de weinige wintersportgebieden van het eiland, met pistes en een vermelding van de sneeuwkettingplicht op de borden langs de weg. In het voor- en najaar is het gebied juist het domein van wandelaars: bossen met beuken, kurkeiken en hulst wisselen elkaar af met open hellingen waar wilde zwijnen en damherten regelmatig oversteken. Het contrast met de kust, amper een uur verderop, is op deze hoogte compleet.
Castelbuono: kasteel, manna en de beste panettone van Italië
Aan de noordzijde van het park, waar de bergen langzaam weer richting de kust zakken, ligt Castelbuono. Het dorp is bekend om het veertiende-eeuwse Castello dei Ventimiglia, met daarin de Cappella Palatina en rijk stucwerk dat verraadt hoe belangrijk het dorp ooit was binnen de regio.
Castelbuono en het naburige Pollina zijn twee van de weinige plekken ter wereld waar manna nog op traditionele wijze wordt gewonnen: een zoet sap dat uit de bast van essenbomen druipt en kristalliseert in de zon, gebruikt in gebak en natuurlijke geneesmiddelen. Diezelfde ambachtelijke inslag maakt Castelbuono ook de thuisbasis van een van Italië’s bekendste panettonebakkers, wiens gebak het hele jaar door verkrijgbaar is, niet alleen met kerst. ’s Avonds vult het dorpsplein zich met terrasjes, een ongewoon levendig beeld zo diep het binnenland in.
Praktisch: een middag volstaat voor het kasteel en het centrum van Castelbuono. Wie er langer wil blijven, vindt in en rond het dorp diverse agriturismo’s tussen de bossen van het Parco delle Madonie, ideaal voor wie wandelroutes wil combineren met een verblijf.
Veelgestelde vragen
Wat is de mooiste route om de Madonie te bezoeken? Een logische route loopt van Gangi via de Petralia’s naar Castelbuono, elk op zo’n twintig tot veertig minuten rijden van elkaar. Wie meer tijd heeft, verlengt de route tussendoor naar Piano Battaglia voor uitzicht en wandelpaden hoger in het gebergte.
Hoeveel dagen heb ik nodig voor de Madonie? Twee dagen geven voldoende ruimte om de vier belangrijkste dorpen rustig te bezoeken en nog tijd over te houden voor een wandeling in het park. Voor wie ook Piano Battaglia wil meenemen, is een derde dag aan te raden.
Zijn de Madonie ook in de winter te bezoeken? Ja, met name Piano Battaglia is dan interessant vanwege de wintersportfaciliteiten. De lagere dorpen zoals Castelbuono en Petralia Sottana blijven het hele jaar door toegankelijk, al kan sneeuw op de hoogste wegen voor vertraging zorgen.
Zijn de Madonie te combineren met Enna en Piazza Armerina? Ja, de Madonie liggen ten noorden van beide en vormen samen een logisch binnenlandtraject door centraal Sicilië, ver van de gebruikelijke kustroutes.
Ten noorden van Enna en Piazza Armerina stijgt het landschap verder op, tot de Madonie het beeld volledig overnemen: een bergketen die na de Etna de hoogste van Sicilië is, met pieken die duidelijk koeler en groener zijn dan de kust een uur verderop. Wie hier rijdt, laat niet alleen de zee achter zich, maar ook het beeld van Sicilië dat de hoogtepunten van het eiland meestal schetst. In plaats daarvan volgen bossen, akkers op hellingen en dorpen die zich letterlijk aan de rotsen vastklampen.
Sogno Italiano e-book
Rijd de mooiste routes door Italië — zonder te missen wat ertoe doet
12 zorgvuldig samengestelde autoroutes met de mooiste wegen, stopplaatsen en tips per route. Bespaar jezelf uren uitzoekwerk en reis met de zekerheid van een expert. 100+ pagina’s.
Bekijk de gids — €22,95 →
Inhoudsopgave
Gangi: de stad die zich tegen de rots optrekt
Als eerste op de route vanuit het zuiden ligt Gangi, misschien wel het meest fotogenieke van de vier dorpen: een nederzetting die vanaf de vlakte lijkt op te rijzen uit de rotsen zelf. De città alta, het hoogstgelegen deel, bestaat uit een doolhof van steegjes met tegen elkaar leunende huizen, ijzeren balkonnetjes en achttien kerken op een bevolking van nog geen zesduizend inwoners. In de Chiesa Matrice hangt Het Laatste Oordeel van Giuseppe Salerno, een schilderij op doek geschilderd naar het voorbeeld van Michelangelo’s werk in de Sixtijnse Kapel.
Gangi haalde in 2017 wereldwijd het nieuws toen het dertig oude huizen in het centrum weggaf, op voorwaarde dat kopers ze zouden renoveren en er een deel van het jaar zouden wonen — een poging om de ontvolking van het binnenland een halt toe te roepen, in een dorp dat destijds al was uitgeroepen tot een van de mooiste van Italië.
Praktisch: Gangi vraagt minstens een halve dag, vooral om de città alta te voet te verkennen. Parkeren gebeurt het beste aan de rand van het dorp, aangezien de straten in het oude centrum te smal zijn voor auto’s.
Petralia Soprana en Petralia Sottana: twee dorpen, één rots
Iets verderop liggen de Petralia’s, op dezelfde heuvelrug, maar met een duidelijk verschil in karakter. Petralia Soprana ligt op 1.147 meter hoogte en is daarmee de hoogste gemeente van de provincie Palermo. Het uitzicht vanaf het dorp reikt op heldere dagen tot ver voorbij de Madonie zelf, soms zelfs boven de wolken uit.
In 2018 werd Petralia Soprana verkozen tot Borgo dei Borghi, de nationale titel voor het mooiste dorp van Italië — een erkenning die het dorp deelt met een select gezelschap van plekken in het hele land.
Petralia Sottana, lager gelegen en iets levendiger qua handel en horeca, functioneert als praktisch middelpunt van de streek. Niet ver van Petralia Soprana, bij het gehucht Raffo, ligt een actieve zoutmijn die inmiddels ook dienst doet als ondergronds kunstmuseum: honderd kilometer tunnels, uitgehouwen uit zes miljoen jaar oud zout, met hedendaagse sculpturen die rechtstreeks uit de mijnwand zijn gesneden.
Praktisch: reken op een halve dag om beide Petralia’s rustig te bezoeken. Een overnachting in een van de kleinschalige vakantiewoningen in Petralia Sottana is een goede uitvalsbasis om de rest van de Madonie de volgende dag verder te verkennen.
Bekijk de selectie
Wandelen en de hoogte van de Madonie
Boven de dorpen strekt het Parco delle Madonie zich uit over vijfendertigduizend hectare, met de Pizzo Carbonara als hoogste punt op bijna tweeduizend meter — na de Etna de hoogste berg van Sicilië. Wie vanuit de Petralia’s dieper het park in trekt, passeert Piano Battaglia. In de winter verandert deze hoogvlakte in een van de weinige wintersportgebieden van het eiland, met pistes en een vermelding van de sneeuwkettingplicht op de borden langs de weg. In het voor- en najaar is het gebied juist het domein van wandelaars: bossen met beuken, kurkeiken en hulst wisselen elkaar af met open hellingen waar wilde zwijnen en damherten regelmatig oversteken. Het contrast met de kust, amper een uur verderop, is op deze hoogte compleet.
Castelbuono: kasteel, manna en de beste panettone van Italië
Aan de noordzijde van het park, waar de bergen langzaam weer richting de kust zakken, ligt Castelbuono. Het dorp is bekend om het veertiende-eeuwse Castello dei Ventimiglia, met daarin de Cappella Palatina en rijk stucwerk dat verraadt hoe belangrijk het dorp ooit was binnen de regio.
Castelbuono en het naburige Pollina zijn twee van de weinige plekken ter wereld waar manna nog op traditionele wijze wordt gewonnen: een zoet sap dat uit de bast van essenbomen druipt en kristalliseert in de zon, gebruikt in gebak en natuurlijke geneesmiddelen. Diezelfde ambachtelijke inslag maakt Castelbuono ook de thuisbasis van een van Italië’s bekendste panettonebakkers, wiens gebak het hele jaar door verkrijgbaar is, niet alleen met kerst. ’s Avonds vult het dorpsplein zich met terrasjes, een ongewoon levendig beeld zo diep het binnenland in.
Praktisch: een middag volstaat voor het kasteel en het centrum van Castelbuono. Wie er langer wil blijven, vindt in en rond het dorp diverse agriturismo’s tussen de bossen van het Parco delle Madonie, ideaal voor wie wandelroutes wil combineren met een verblijf.
Veelgestelde vragen
Wat is de mooiste route om de Madonie te bezoeken?
Een logische route loopt van Gangi via de Petralia’s naar Castelbuono, elk op zo’n twintig tot veertig minuten rijden van elkaar. Wie meer tijd heeft, verlengt de route tussendoor naar Piano Battaglia voor uitzicht en wandelpaden hoger in het gebergte.
Hoeveel dagen heb ik nodig voor de Madonie?
Twee dagen geven voldoende ruimte om de vier belangrijkste dorpen rustig te bezoeken en nog tijd over te houden voor een wandeling in het park. Voor wie ook Piano Battaglia wil meenemen, is een derde dag aan te raden.
Zijn de Madonie ook in de winter te bezoeken?
Ja, met name Piano Battaglia is dan interessant vanwege de wintersportfaciliteiten. De lagere dorpen zoals Castelbuono en Petralia Sottana blijven het hele jaar door toegankelijk, al kan sneeuw op de hoogste wegen voor vertraging zorgen.
Zijn de Madonie te combineren met Enna en Piazza Armerina?
Ja, de Madonie liggen ten noorden van beide en vormen samen een logisch binnenlandtraject door centraal Sicilië, ver van de gebruikelijke kustroutes.