Bressanone: historische bisschopsstad in het hart van Zuid-Tirol

Bressanone ligt waar de Rienza in de Isarco stroomt, veertig kilometer ten noorden van Bolzano. Rond de stad lopen wijngaarden en kastanjebossen de hellingen op, en boven de daken staat de Plose, de huisberg met zijn ronde, groene top. Eeuwenlang regeerden hier prins-bisschoppen, en die geschiedenis is in elke straat van deze oudste stad van Zuid-Tirol nog te zien: in de Dom met zijn twee torens, in het bisschoppelijk paleis en in de kloostergang met fresco’s die al zeshonderd jaar hun kleuren bewaren.

Tegelijk is Bressanone een levendige kleine stad, met terrassen onder de arcaden, wijnbars in de steegjes en een opvallend jong publiek dankzij de universiteit.

Waar ligt Bressanone?

Bressanone, in het Duits Brixen, ligt in het Eisacktal, het dal van de Isarco tussen de Brennerpas en Bolzano. De stad ligt op ongeveer 560 meter hoogte en telt zo’n 23.000 inwoners. Het klimaat is mild voor een alpenstad: in het dal groeien druiven en appels, terwijl de Dolomieten op minder dan een uur rijden liggen.

De ligging aan de oude route over de Brenner maakte Bressanone tot een knooppunt. Vanuit de stad buigt de Val Pusteria naar het oosten af, richting Brunico en het Lago di Braies, en naar het zuiden ligt de afslag naar de Val di Funes.

Van bisschopszetel tot cultuurstad

Bressanone wordt voor het eerst genoemd in een oorkonde uit 901, onder de naam Prihsna. Kort voor het jaar 1000 verhuisde de bisschop van het nabijgelegen klooster Sabiona naar de stad, en vanaf de elfde eeuw waren de bisschoppen van Brixen ook wereldlijk vorst. Het prinsbisdom bestuurde grote delen van het Eisacktal en de Val Pusteria, tot het in 1803 werd opgeheven.

Die eeuwen van kerkelijke macht verklaren waarom een stad van deze omvang zoveel monumenten heeft. Kerken, kloosters en paleizen werden niet alleen uit vroomheid gebouwd, maar ook om het gezag van de bisschop zichtbaar te maken. Bressanone is nog altijd de zetel van het bisdom Bolzano-Bressanone.

Bezienswaardigheden in Bressanone

De Dom en de kloostergang

Het hart van de stad is het Domplein, met de Dom van Maria-Hemelvaart en zijn twee torens. De kerk heeft middeleeuwse wortels, maar kreeg in de achttiende eeuw haar huidige barokke vorm. Het plafond werd in 1748 beschilderd door Paul Troger, een van de belangrijkste barokschilders van de Alpen, met scènes uit het leven van Maria en een groot fresco van het Lam Gods.

Naast de Dom ligt de kloostergang, het stilste en indrukwekkendste deel van het complex. Onder de gotische gewelven vertellen fresco’s uit de veertiende en vijftiende eeuw verhalen uit het Oude en Nieuwe Testament, in een doorlopende reeks van boog naar boog. Ze dienden als beeldbijbel voor wie niet kon lezen en zijn opvallend goed bewaard gebleven.

De Hofburg en het Diocesaan Museum

Een paar honderd meter verder staat de Hofburg, het paleis van de prins-bisschoppen, met drie vleugels rond een binnenplaats met renaissancegalerijen. In het paleis zit het Diocesaan Museum, met altaarstukken, liturgische gewaden en een grote verzameling kerststallen. Vooral die laatste collectie trekt in december veel bezoekers.

De oude stad en de Witte Toren

De Grote en Kleine Lauben, twee straten onder arcaden, vormen de oude winkelas van de stad. Boven de daken steekt de Witte Toren uit, de klokkentoren van de parochiekerk van Sint-Michaël en het herkenningspunt van Bressanone. De kerk zelf combineert een gotisch koor met latere verbouwingen. Wie verder loopt, vindt het Farmaciemuseum, met eeuwenoude potten, kruiden en instrumenten uit een apotheek die hier generaties lang in dezelfde familie bleef.

Abdij van Novacella

Op drie kilometer ten noorden van de stad ligt de abdij van Novacella, in het Duits Neustift. Het augustijnenklooster werd in 1142 gesticht en bestaat uit een barokke kerk, een rijke bibliotheek en een eigen wijnmakerij. De witte wijnen van Novacella, vooral sylvaner en kerner, behoren tot de bekendste van het Eisacktal. Een wandel- of fietspad langs de rivier verbindt de abdij met het centrum.

De Plose en wandelen in het Eisacktal

Boven Bressanone ligt de Plose, een berg van ruim 2.500 meter met een kabelbaan vanuit het dorp Sant’Andrea, ongeveer zeven kilometer van het centrum. In de zomer lopen er wandelroutes over de bergweiden met uitzicht op de Odle en de Dolomieten. In de winter is de Plose een skigebied met zonnige pistes en een rodelbaan van ongeveer negen kilometer, de RudiRun. Sant’Andrea, bij het dalstation, is een praktische uitvalsbasis voor wie vroeg de berg op wil.

Het Eisacktal zelf leent zich voor rustige wandelingen langs kastanjebossen, wijngaarden en boerderijen. Een bekend pad is de Keschtnweg, de kastanjeroute die van Novacella via de hellingen naar het zuiden loopt. Fietsers volgen het fietspad langs de Isarco, dat van de Brenner tot Bolzano grotendeels autovrij is.

Wie de Dolomieten dichterbij wil zien, rijdt in een half uur naar de Val di Funes, waar het kerkje van Santa Maddalena voor de toppen van de Odle staat.

Eten en drinken in Bressanone

De keuken van Bressanone volgt de dubbele identiteit van Zuid-Tirol. Speck en canederli staan op de kaart naast Schlutzkrapfen, Kaiserschmarrn en strudel, en in elke trattoria ook pasta en risotto. In het voorjaar komen asperges op tafel, in de herfst kastanjes in allerlei vormen.

Het Eisacktal is de noordelijkste wijnstreek van Italië en vooral bekend om frisse witte wijnen: sylvaner, kerner, müller-thurgau en grüner veltliner. In oktober en november trekken bewoners en bezoekers naar de boerenherbergen voor het Törggelen, met nieuwe wijn, geroosterde kastanjes en streekgerechten. Een agriturismo op de hellingen rond Bressanone is daarvoor de logische plek.

Bressanone door het jaar

In het voorjaar bloeien de boomgaarden en is de stad rustig. In mei verandert het Water Light Festival de straten en pleinen een paar weken in een parcours van lichtinstallaties. De zomer is het seizoen van de bergen, terwijl de herfst draait om wijnoogst en Törggelen.

Vanaf eind november staat op het Domplein een van de vijf officiële kerstmarkten van Zuid-Tirol, kleinschalig en sfeervol tegen de achtergrond van de Dom. Wie in die weken een overnachting zoekt, boekt die het best ruim op tijd.

Waar slapen in Bressanone?

Bressanone is rustiger dan Bolzano en ligt centraler, met korte verbindingen naar de Val di Funes, de Val Pusteria en de Plose. In en rond de oude stad liggen historische gasthuizen naast moderne adressen met eigen wellness. Een hotel binnen de oude stad maakt een auto voor stadsbezoek overbodig.

Op de hellingen rond de stad, in dorpen als Varna en Sant’Andrea, ligt de nadruk op rust en uitzicht. Een B&B tussen de wijngaarden is daar een goede keuze voor wie wil wandelen. Een voorbeeld van een designadres net buiten de stad is Santre Dolomythic.

Bereikbaarheid en praktische informatie

Bressanone ligt direct aan de A22 Brennerautobahn, afslag Bressanone-Val Pusteria. Van Bolzano is het veertig kilometer, ongeveer een half uur rijden; naar de Brennerpas is het ongeveer 45 kilometer. Het station ligt aan de spoorlijn tussen Verona, Bolzano en Innsbruck, en vanuit Bressanone rijden ook treinen de Val Pusteria in tot San Candido.

De oude stad is grotendeels autovrij. Parkeren kan in de garages rond het centrum, waarna alles op loopafstand ligt. Voor de stad zelf is één dag voldoende; met de Plose, Novacella en de Val di Funes vult Bressanone makkelijk drie tot vier dagen.

Naar het noorden ligt op dertig kilometer Vipiteno, een kleine handelsstad die goed als dagtocht te combineren is. Naar het zuiden ligt Bolzano.

Veelgestelde vragen over Bressanone

Wat zijn de belangrijkste bezienswaardigheden in Bressanone?
De belangrijkste bezienswaardigheden van Bressanone zijn de Dom met de plafondschilderingen van Paul Troger, de kloostergang met middeleeuwse fresco’s en de Hofburg met het Diocesaan Museum. Net buiten de stad ligt de abdij van Novacella, een augustijnenklooster uit 1142 met een eigen wijnmakerij.

Is Bressanone de oudste stad van Zuid-Tirol?
Bressanone geldt als de oudste stad van Zuid-Tirol omdat ze al in 901 in een oorkonde wordt genoemd. Rond het jaar 1000 werd ze de zetel van de bisschop, en eeuwenlang was ze de hoofdstad van het prinsbisdom Brixen.

Hoeveel tijd heb je nodig voor Bressanone?
Voor de oude stad, de Dom en de Hofburg is één dag voldoende. Met een bezoek aan de abdij van Novacella, een tocht naar de Plose en een uitstap naar de Val di Funes vult Bressanone makkelijk drie tot vier dagen.

Hoe kom je van Bolzano naar Bressanone?
Van Bolzano naar Bressanone is het veertig kilometer over de A22, ongeveer een half uur rijden. De trein tussen beide steden rijdt meerdere keren per uur en doet er ongeveer een half uur over.