Tussen Conegliano en Valdobbiadene kronkelt de oudste wijnroute van Italië door een landschap dat in 2019 door UNESCO werd erkend als Werelderfgoed. De Strada del Prosecco, opgericht in 1966 en sindsdien de ruggengraat van het toerisme in de Veneto-heuvels, beslaat ruim vijftig kilometer via smalle weggetjes over de zuidelijke Vooralpen. Langs eindeloze rijen druivenranken, middeleeuwse abdijen, dorpjes met roodgedekte daken en wijnhuizen die generatieslang hetzelfde terroir bewerken.
Het is een route die je niet opjaagt. De charme zit precies in het tegendeel.
Sogno Italiano e-book
Rijd de mooiste routes door Italië — zonder te missen wat ertoe doet
12 zorgvuldig samengestelde autoroutes met de mooiste wegen, stopplaatsen en tips per route. Bespaar jezelf uren uitzoekwerk en reis met de zekerheid van een expert. 100+ pagina’s.
De Glera-druif en het terroir van de Prosecco-heuvels
De Glera-druif groeit hier al voor de Romeinen op de steile hellingen van de Veneto-Vooralpen. De Romeinen stimuleerden de teelt, legden wegen aan en zorgden dat de wijn tot ver buiten de regio werd verhandeld. In de middeleeuwen namen kloosters de rol van bewaarders op zich — de abdij van Follina is daar het meest tastbare bewijs van.
De ligging tussen de Dolomieten in het noorden en de Venetiaanse vlakte in het zuiden creëert een microklimaat dat ideaal is voor de Glera: koele nachten, warme dagen, hellingen die de zon maximaal opvangen. Prosecco DOCG is voorbehouden aan een beperkt gebied binnen deze heuvels. Binnen dat gebied bestaat nog een selecter subliem sub-gebied: de Cartizze-hellingen bij Valdobbiadene. Hier zijn de hellingen zo steil dat mechanisch werken onmogelijk is. Alles gebeurt met de hand. De wijnen die hieruit voortkomen gelden als de Grand Cru van de Prosecco-wereld.
Naast de DOCG Prosecco worden langs de route ook minder bekende maar waardevolle wijnen geproduceerd: de Colli di Conegliano (rood en wit), de zoete dessertwijn Refrontolo Passito en de lichte Verdiso. Wie alleen op Prosecco focust, loopt daarmee iets mis.
Van Conegliano naar Valdobbiadene: de route
De route loopt van oost naar west, van Conegliano richting Valdobbiadene, en voert langs vijftien wijngemeenten. Wie vanuit Venetië of Treviso rijdt, begint logischerwijs in Conegliano. Wie vanuit Bassano del Grappa of de Dolomieten-kant komt, start in Valdobbiadene.
Conegliano is meer dan een poort. Het historisch centrum, met de elegante renaissancegevels langs Via XX Settembre en het Piazza Cima, ademt een stad die gewend is aan goede smaak. De Rocca di Castelvecchio biedt uitzicht over de eerste rijen wijngaarden. Conegliano is ook de thuisbasis van de oudste wijnbouwschool van Italië — een plek waar wijn niet alleen wordt geproduceerd maar ook onderzocht en geleerd.
Onderweg passeer je een reeks dorpjes en monumenten die de route inhoud geven buiten de wijnproeverijen. De Molinetto della Croda, een watermolen uit de zeventiende eeuw in Refrontolo, staat nog altijd overeind in het groen. Follina heeft de Santa Maria-abdij uit 1268, een cisterciënzercomplex dat vandaag nog actief is en in een bijna onwerkelijke rust gehuld lijkt. Bij San Pietro di Feletto staat de Pieve, een Romaanse kerk omringd door wijngaarden die al in de twaalfde eeuw werd gebouwd. Cison di Valmarino, met het imposante Castelbrando, is een omweg die je niet snel vergeet.
Valdobbiadene is het eindpunt en de onbetwiste hoofdstad van de Prosecco. Piazza Guglielmo Marconi, omringd door art-nouveau cafés en het neoclassicistische stadhuis, is de plek om de route te sluiten met een glas dat hier zijn naam verdiend heeft.
De route is goed bewegwijzerd. Rij op je gemak, plan wijnhuizen vooraf — veel cantine ontvangen op afspraak, zeker in het weekend. De totale rijafstand bedraagt circa 50 kilometer, maar reken op een volle dag als je wijnproeverijen en stops combineert.
Een omweg naar het noorden: Revine Lago en de Grotta del Caglieron
Ten noorden van de Prosecco-heuvels ligt de Vallata, een smal dal aan de voet van de Venetiaanse Vooralpen. Hier worden de wijngaarden kleiner en de bossen dichter. Wie in Cison di Valmarino is, rijdt in tien minuten door naar Revine Lago, een dorp tussen twee kleine meren die door gletsjers zijn uitgesleten. Aan de oever ligt het archeologische park van Livelet. Daar zijn paalwoningen gereconstrueerd naar het voorbeeld van de nederzettingen die hier in de prehistorie aan het water stonden. Het dorp zelf heeft stenen huizen uit de middeleeuwen en een strandje waar in de zomer gezwommen wordt.
Vijftien kilometer oostelijker, bij het dorp Fregona, ligt de Grotta del Caglieron. Het is een kloof die ontstond door de erosie van de gelijknamige beek en door mensenhanden verder werd uitgediept. Vanaf de zestiende eeuw werd hier zachte zandsteen gehouwen voor dorpels, trappen en vensterbanken in de huizen van de streek. Houten looppaden en bruggen voeren nu langs watervallen, grotten en de sporen van de steenhouwers. In de winter hangen er ijspegels aan de wanden. De wandeling duurt ongeveer drie kwartier.
Praktisch: Van Conegliano naar Revine Lago is het ongeveer 25 kilometer, een halfuur rijden. Van Revine Lago naar Fregona is het 15 kilometer (20 minuten), en van Fregona terug naar Conegliano ongeveer 20 kilometer (25 minuten). Samen is het een halve dag, goed te combineren met een ochtend in Cison di Valmarino.
Wanneer rijden
Het landschap verandert met elk seizoen, en elk seizoen heeft zijn eigen argument.
In de lente ontwaakt de route met de frisse uitloop van de wijnranken, bloesem in de bermen en een rust die bij de zomer verdwijnt. De toeristenmassa’s zijn er nog niet; dorpjes als Rolle en Col San Martino bereiden zich langzaam voor op het seizoen.
In de zomer staat de zon hoog, de heuvels ogen vol en weelderig. Op de terrassen van de cantine wordt Prosecco geschonken in de schaduw van cipressen. Het ritme volgt de warmte: vroeg op pad, lange lunch, late avonden.
In de herfst valt de mooiste gloed over het gebied. Bladeren kleuren amber en goud, oogstwagens rijden af en aan over smalle wegen, de geur van most hangt boven de valleien. Dit is de periode die door velen als de beste wordt beschouwd — een levend decor van bedrijvigheid en traditie.
Een dagtrip vanuit Venetië is goed mogelijk (circa een uur rijden). Wie de route echt wil rijden én wijnhuizen bezoeken, heeft meer baat bij een overnachting ter plaatse. Valdobbiadene en Conegliano hebben beiden hotels in het centrum; agriturismi en vakantiewoningen midden in de wijngaarden zijn beschikbaar voor wie in het landschap zelf wil verblijven. Bassano del Grappa, op een half uur rijden, werkt uitstekend als uitvalsbasis voor wie ook de Brenta-vallei of het Grappa-massief wil combineren.
Gastronomie langs de route
De keuken van de Prosecco-streek leunt op wat het landschap geeft: risotto met radicchio rosso, faraona ripiena (gevulde parelhoen), verse zeevruchten in de zomer, truffels en kastanjes in de herfst. De wijnhuizen langs de route zijn vaak ook enoteca of ristorante — lunch bij een producent is hier vanzelfsprekend, geen toeristische constructie.
Wie bij een agriturismo of kleinere boerderij aandoet, vindt kaas, grappa, honing en kastanjes rechtstreeks van het erf. Reserveer bij kleinere adressen altijd vooraf — de families staan zelf in de wijngaard en sluiten de deur als er niemand thuis is.
Veelgestelde vragen over de Strada del Prosecco
Wat is de Strada del Prosecco? De Strada del Prosecco is de oudste wijnroute van Italië, opgericht in 1966. De route verbindt Conegliano met Valdobbiadene via vijftien wijngemeenten en ruim vijftig kilometer door een UNESCO Werelderfgoedlandschap in de Veneto-regio.
Waar wordt Prosecco gemaakt en wat is het verschil tussen DOC en DOCG? Prosecco DOC wordt over een veel groter gebied geproduceerd. Prosecco DOCG — de hoogste kwaliteitsstatus — is voorbehouden aan de heuvels tussen Conegliano en Valdobbiadene. De Cartizze-wijngaarden binnen dat gebied gelden als het absolute topgebied: steile hellingen, handwerk en een specifiek microklimaat.
Wat is de beste reistijd voor de Prosecco-streek in Italië? Voorjaar (april–mei) en herfst (september–oktober) zijn de meest geliefde periodes. In de herfst is de druivenoogst in volle gang, wat het landschap extra levendig maakt. De route is het hele jaar te rijden, maar in de zomer kan het druk zijn bij de populairste cantine.
Hoe lang duurt de Strada del Prosecco? De rijafstand bedraagt circa vijftig kilometer. Wie doorrijdt doet er een à twee uur over. Met wijnproeverijen, stops in dorpjes en een lunch is een volle dag realistischer. Een overnachting maakt het mogelijk de route rustig te verdelen over twee dagen.
Is de Prosecco-route geschikt als dagtrip vanuit Venetië? Ja, Venetië ligt op circa een uur rijden. Een dagtrip is goed te doen als je één of twee stops combineert. Wie meerdere wijnhuizen wil bezoeken en de dorpjes wil verkennen, overweegt beter een hotel of agriturismo in de regio.
Pingback: Treviso bezienswaardigheden: kanalen, vismarkt en tiramisù