Bijna drie eeuwen lang was de geschiedenis van Florence de geschiedenis van één familie. De Medici begonnen als bankiers, werden de onofficiële heersers van de republiek, leverden twee pausen en eindigden als groothertogen van Toscane. Onderweg betaalden ze Brunelleschi, Donatello, Botticelli en Michelangelo, en vulden ze de stad met paleizen, kerken, kapellen en tuinen.
Die sporen liggen nog altijd op één lijn door de stad, van het klooster van San Marco in het noorden tot de Boboli-tuinen aan de overkant van de Arno. Deze historische wandeling volgt die lijn, en daarmee het verhaal van de familie, van de opkomst onder Cosimo de Oude tot de laatste Medici die de collectie aan de stad naliet.
Wie waren de Medici?
De bank van de Medici werd in 1397 opgericht door Giovanni di Bicci de’ Medici. Zijn zoon Cosimo, later Cosimo de Oude genoemd, maakte de familie na 1434 tot de feitelijke heersers van de stad, zonder ooit een officiële titel te dragen. Zijn kleinzoon Lorenzo il Magnifico was de bekendste beschermheer van de Renaissance.
Twee keer werd de familie uit Florence verdreven, en twee keer keerde ze terug. In de zestiende eeuw leverde ze twee pausen, Leo X en Clemens VII. Daarna maakte Cosimo I van de republiek een hertogdom en later een groothertogdom. Met de dood van Gian Gastone in 1737 stierf de mannelijke lijn uit.
Startpunt: San Marco
De wandeling begint in het noorden van het centrum, bij het klooster van San Marco. Cosimo de Oude liet het vanaf 1437 herbouwen door zijn architect Michelozzo en betaalde ook de bibliotheek, een van de eerste openbare bibliotheken van Europa.
Voor zichzelf liet hij een dubbele cel inrichten, waar hij zich terugtrok om te bidden en na te denken. Fra Angelico en zijn werkplaats beschilderden de andere cellen van de monniken met fresco’s, die nu het hart van het Museo di San Marco vormen. Wie de wandeling vroeg wil beginnen, vindt in de straten rond San Marco een hotel op loopafstand van het startpunt.
Palazzo Medici Riccardi
Vijf minuten lopen naar het zuiden, aan de Via Cavour, staat het paleis dat Michelozzo vanaf 1444 voor Cosimo bouwde. Met de rustieke stenen onderverdieping en de strakke bovenverdiepingen werd het een voorbeeld voor de Florentijnse paleizen die volgden. Hier groeide Lorenzo il Magnifico op, en hier kreeg de jonge Michelangelo zijn eerste opdrachten.
Het kleinood van het paleis is de Cappella dei Magi. Benozzo Gozzoli schilderde er in 1459 de stoet van de Drie Koningen, die door een Toscaans landschap trekt. Tussen de ruiters herken je leden van de familie Medici zelf. In 1659 verkochten de Medici het paleis aan de familie Riccardi, vandaar de dubbele naam.
San Lorenzo en de Cappelle Medicee
Om de hoek ligt de basiliek van San Lorenzo, de parochiekerk van de Medici. Brunelleschi ontwierp het interieur. De Oude Sacristie, gebouwd voor Giovanni di Bicci, is een van de eerste ruimtes van de Renaissance. Cosimo de Oude ligt in de crypte onder de vloer voor het altaar, waar een eenvoudige plaat hem Pater Patriae noemt, vader des vaderlands. De gevel bleef onafgewerkt: het ontwerp dat Michelangelo ervoor maakte, werd nooit uitgevoerd.
Achter de kerk, met een eigen ingang, liggen de Cappelle Medicee. De enorme Cappella dei Principi, bekleed met halfedelstenen en marmer, was het mausoleum van de groothertogen. De Nieuwe Sacristie ontwierp Michelangelo zelf, met de graven en de liggende figuren van Dag en Nacht, Dageraad en Schemering. Aan de kloostergang van de basiliek ligt de Biblioteca Laurenziana, waarvan Michelangelo ook de trap ontwierp. Meer over deze collecties staat in het artikel over de beste musea in Florence.
De Duomo en de Pazzi-samenzwering
Van San Lorenzo is het vijf minuten lopen naar de Duomo. Hier liep de macht van de Medici in 1478 bijna ten einde. Tijdens de mis op 26 april vielen samenzweerders van de rivaliserende familie Pazzi, gesteund door de paus, Lorenzo il Magnifico en zijn broer Giuliano aan. Giuliano werd doodgestoken. Lorenzo wist gewond te ontkomen naar de sacristie. De wraak was meedogenloos: de samenzweerders werden gevangen en opgehangen.
Piazza della Signoria en Palazzo Vecchio
Via de Via dei Calzaiuoli gaat de route naar het Piazza della Signoria. Het Palazzo Vecchio was eeuwenlang het hart van de republiek, tot Cosimo I er in 1540 met zijn familie introk. Daarmee was het geen gebouw van de burgers meer, maar het paleis van de hertog.
Giorgio Vasari bouwde de vertrekken om tot een vorstelijke residentie en beschilderde de Salone dei Cinquecento met de overwinningen van Florence. Op het plein staat het bronzen ruiterstandbeeld van Cosimo I, gemaakt door Giambologna.
De Uffizi en de Corridoio Vasariano
Naast het Palazzo Vecchio bouwde Vasari vanaf 1560 de Uffizi, als kantoren voor het bestuur van het hertogdom. De bovenverdieping werd de galerij waar de Medici hun verzameling toonden. In 1737 bepaalde Anna Maria Luisa, de laatste van de familie, dat die collectie voor altijd in Florence moest blijven. Dankzij haar hangt de Geboorte van Venus nog steeds in de Uffizi.
In 1565 liet Cosimo I in een paar maanden de Corridoio Vasariano bouwen. Deze verhoogde gang van ongeveer een kilometer loopt van het Palazzo Vecchio via de Uffizi en over de Ponte Vecchio naar het Palazzo Pitti, zodat de hertog ongezien door de stad kon lopen. De gang is alleen met een reservering te bezoeken.
Ponte Vecchio
De wandeling steekt de Arno over via de Ponte Vecchio, onder de Corridoio Vasariano door. Tot het eind van de zestiende eeuw zaten hier slagers en leerlooiers. In 1593 verbood groothertog Ferdinando I hen de brug, vermoedelijk vanwege de stank onder de gang van zijn familie, en liet hij goud- en zilversmeden toe. Die zitten er nog altijd.
Palazzo Pitti en de Boboli-tuinen
Het eindpunt aan de overkant van de rivier is het Palazzo Pitti. Het paleis werd gebouwd voor de bankiersfamilie Pitti, rivalen van de Medici, maar in 1550 kocht Eleonora di Toledo, de vrouw van Cosimo I, het op. Vanaf toen was het de residentie van de groothertogen. De Galleria Palatina hangt er nog vol zoals een vorstelijk paleis, met schilderijen van Rafaël en Titiaan tot aan het plafond.
Achter het paleis klimmen de Boboli-tuinen de heuvel op, aangelegd vanaf 1550 en een voorbeeld voor vorstelijke tuinen in heel Europa. Boven de tuinen ligt het Forte Belvedere, dat Ferdinando I aan het eind van de zestiende eeuw liet bouwen om de stad, en zijn familie, te beschermen.
Wie de wandeling over twee dagen verdeelt, vindt met een B&B in de Oltrarno het eindpunt van dag twee om de hoek. Buiten de stad liggen de Medici-villa’s, die beschreven worden in het artikel over wat te zien in de provincie Florence.
Praktische tips voor je historische wandeling in Florence
De Medici-wandeling van San Marco naar het Palazzo Pitti is ongeveer drie kilometer lang en kost zonder museumbezoek ruim een uur lopen. Met bezoeken aan San Marco, de Cappelle Medicee, het Palazzo Vecchio, de Uffizi en het Pitti is het te veel voor één dag. Een logische verdeling is het noordelijke deel, van San Marco tot de Signoria, op de eerste dag, en de Uffizi, de Ponte Vecchio, het Pitti en Boboli op de tweede.
Reserveer de Uffizi en de Corridoio Vasariano vooraf. De Uffizi en het Palazzo Pitti zijn op maandag gesloten. De straten zijn geplaveid en de Boboli-tuinen liggen tegen een steile helling, dus stevige schoenen zijn geen overbodige luxe. Andere routes door de stad staan in het artikel over de mooiste wandelroutes door Florence.
Waar slapen voor deze wandeling?
Voor een wandeling die in het noorden begint en in de Oltrarno eindigt, is het centrum tussen de Duomo en de Signoria een praktische uitvalsbasis. Beide uiteinden liggen dan op tien minuten lopen. Wie de route over meerdere dagen spreidt, kan ook een appartement in de Oltrarno kiezen, met het Pitti en Boboli als eerste stop van de tweede dag.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt de Medici-wandeling door Florence?
De Medici-wandeling van San Marco naar het Palazzo Pitti is ongeveer drie kilometer lang en kost zonder museumbezoek ruim een uur. Met bezoeken aan de belangrijkste plekken, zoals de Cappelle Medicee, het Palazzo Vecchio, de Uffizi en het Palazzo Pitti, is de route te lang voor één dag. Verdeeld over twee dagen blijft er tijd voor elk museum.
Waar liggen de Medici begraven?
De Medici liggen begraven in de basiliek van San Lorenzo in Florence. Cosimo de Oude ligt in de crypte onder de vloer voor het altaar. De groothertogen liggen in de Cappella dei Principi, en in de Nieuwe Sacristie van Michelangelo staan de graven van twee jongere Medici. De kapellen zijn als Cappelle Medicee te bezoeken, met een eigen ingang achter de kerk.
Kun je de Corridoio Vasariano bezoeken?
De Corridoio Vasariano, de verhoogde gang van de Medici tussen het Palazzo Vecchio en het Palazzo Pitti, is te bezoeken met een vooraf gereserveerd ticket. De gang loopt via de Uffizi en over de Ponte Vecchio en is ongeveer een kilometer lang. Controleer vooraf de actuele toegangsregels, omdat het aantal bezoekers beperkt is.
Is een gids nodig voor deze historische wandeling?
De historische wandeling door Florence is zonder gids goed te volgen, omdat alle stops aan of vlak bij een rechte lijn door het centrum liggen. Een gids voegt vooral context toe in de musea, zoals de Uffizi en het Palazzo Vecchio. Voor de Cappella dei Magi in het Palazzo Medici Riccardi is een kort bezoek op eigen gelegenheid voldoende.
Pingback: Stedentrip Florence: bezienswaardigheden, wijken en tips