Venetië ligt midden in een lagune van ruim vijfhonderd vierkante kilometer, met tientallen eilanden. De meeste bezoekers zien er alleen de stad van. Toch liggen op minder dan een uur varen drie eilanden die elk een ander hoofdstuk van de geschiedenis van de lagune vertellen. Murano is het eiland van het glas, Burano dat van de vissers en het kantwerk, en Torcello dat van de eerste nederzetting, eeuwen voordat Venetië bestond. Met de vaporetto, de waterbus van Venetië, zijn ze op één dag te combineren.
De eilanden horen bij de regio Veneto. Een overzicht van de stad en de rest van de lagune vind je bij Venetië.
De route: in welke volgorde bezoek je de eilanden?
De logische volgorde is Murano, Burano, Torcello. Murano ligt het dichtst bij Venetië. Burano en Torcello liggen verder naar het noorden, op enkele minuten varen van elkaar. Vertrek ’s ochtends vanaf Fondamente Nove, aan de noordkant van Venetië, naar Murano. Neem daarna vaporetto-lijn 12 naar Burano en lunch daar. In de middag vaar je met het pendelbootje (lijn 9) in vijf minuten naar Torcello. Terug ga je via Burano met lijn 12 naar Venetië.
Wie de drukte wil ontlopen, draait de volgorde om. Vroeg in de ochtend naar Torcello, daarna Burano voordat de rondvaarten aankomen, en Murano aan het eind van de middag, wanneer de glasblazerijen nog open zijn en de rust terugkeert.
Murano: het eiland van het glas
Sinds 1291, toen de Republiek Venetië de glasovens uit de stad liet verhuizen om brandgevaar te voorkomen, is Murano het centrum van het Venetiaanse glas. De glasmakers kregen privileges, maar mochten het eiland niet verlaten, zodat hun technieken geheim bleven. Langs de Fondamenta dei Vetrai liggen nog altijd de werkplaatsen, de fornaci, waar je glasblazers aan het werk ziet.
Naast het glas heeft Murano het Museo del Vetro, met glas van de Romeinse tijd tot nu. Ook is er de Basilica dei Santi Maria e Donato, met een mozaïekvloer uit de twaalfde eeuw. Achter het altaar hangen volgens de legende de botten van een draak die door de heilige Donatus werd verslagen. In de kerk van San Pietro Martire hangen schilderijen van Giovanni Bellini.
Koop glas bij voorkeur bij een werkplaats met het keurmerk Vetro Artistico Murano. Een groot deel van het goedkope glas in de souvenirwinkels komt niet van het eiland.
Burano: het eiland van de kleuren
Burano ligt drie kwartier varen van Venetië en is bekend van de huizen in felle kleuren langs de kanalen. Volgens de overlevering schilderden de vissers ze zo om hun huis vanaf het water te herkennen. De traditie wordt bewaakt door de gemeente, die de toegestane kleuren vastlegt. Het eiland was eeuwenlang ook het centrum van het naaldkant. Dat is te zien in het Museo del Merletto aan Piazza Galuppi. Aan hetzelfde plein staat de kerk van San Martino, met een scheve klokkentoren en een Kruisiging van Tiepolo.
Burano is de logische plek voor de lunch. De specialiteit is risotto de gò, bereid met de bouillon van een kleine lagunevis. Via een houten brug loop je naar Mazzorbo, een stiller eiland met moestuinen en een wijngaard.
Torcello: het eiland waar Venetië begon
Torcello was in de vroege middeleeuwen een van de eerste nederzettingen in de lagune, en een tijdlang belangrijker dan Venetië. Het telde duizenden inwoners, kerken en paleizen. Toen de kanalen dichtslibden en de malaria toesloeg, trokken de bewoners weg. Nu wonen er nog maar een handvol mensen.
Wat overbleef, is de kathedraal van Santa Maria Assunta, gesticht in 639. Binnen zijn Byzantijnse mozaïeken uit de elfde en twaalfde eeuw te zien, met een groot Laatste Oordeel op de westwand en een Madonna op een gouden achtergrond in de apsis. De klokkentoren kan worden beklommen. Vanaf de top kijk je uit over de rietvelden en de lagune. Ernaast staat de achthoekige kerk van Santa Fosca. Op het grasveld ervoor staat een stenen zetel die de Troon van Attila wordt genoemd, hoewel de Hunnenkoning er nooit zat. Het Museo di Torcello, in twee gotische palazzi, toont vondsten uit de geschiedenis van het eiland.
Vanaf de aanlegplaats volgt een pad langs een kanaal naar het centrum. Onderweg ligt de Ponte del Diavolo, een brug zonder leuningen. Ernest Hemingway verbleef in 1948 op Torcello en schreef hier aan Across the River and into the Trees.
Andere eilanden onderweg
Op de route naar Murano stopt de vaporetto bij San Michele, het kerkhofeiland van Venetië, omringd door een muur en cipressen. Daar liggen onder anderen Igor Stravinsky en Ezra Pound begraven. Het is een stille stop van een halfuur.
Wie meer tijd heeft, kan Sant’Erasmo bezoeken, het groente-eiland van de lagune, waar de paarse artisjokken van Venetië worden geteeld. Het eiland is groen, vlak en nauwelijks toeristisch.
Voor wie de lagune liever vanaf het water beleeft zonder zelf te plannen, is er de boottocht door de Venetiaanse lagune. De zuidelijke lagune, met het Lido, Pellestrina en Chioggia, verken je via de route van Venetië naar Chioggia via Lido en Pellestrina.
Praktische informatie
Naar Murano varen de lijnen 4.1 en 4.2 vanaf Fondamente Nove, in ongeveer tien minuten. Vanaf het station en Piazzale Roma vaart lijn 3 rechtstreeks. Naar Burano neem je lijn 12 vanaf Fondamente Nove, die ook Murano aandoet. De overtocht duurt ongeveer 45 minuten. Tussen Burano en Torcello pendelt lijn 9, in vijf minuten.
Een los vaporetto-kaartje is duur en geldt maar een beperkte tijd. Voor een dag op de eilanden is een ACTV-dagkaart vrijwel altijd voordeliger. Die geldt op alle lijnen in de lagune. Georganiseerde rondvaarten vanaf San Marco combineren de drie eilanden ook, maar geven op elk eiland meestal maar een korte tijd.
Reken voor de drie eilanden op een volledige dag: ongeveer twee uur voor Murano, drie uur voor Burano inclusief lunch, en anderhalf uur voor Torcello. Het voorjaar en het najaar zijn het aangenaamst. In de zomer is het middaguur op Burano erg druk.
Overnachten
De meeste reizigers bezoeken de eilanden vanuit Venetië. Wie een nacht in de lagune wil doorbrengen, vindt op Burano en Mazzorbo enkele kleinschalige B&B’s en op Torcello een handvol kamers. ’s Avonds zijn de eilanden vrijwel leeg. Een alternatief is het schiereiland Cavallino-Treporti. Vanaf Punta Sabbioni vaart lijn 12 in een halfuur naar Burano.
Veelgestelde vragen over de eilanden in de lagune
Kun je Murano, Burano en Torcello in één dag bezoeken?
Ja, dat is goed te doen met de vaporetto. Begin ’s ochtends op Murano, lunch op Burano en vaar in de middag naar Torcello. De eilanden liggen op korte afstand van elkaar en de verbindingen sluiten goed aan. Wie op elk eiland de tijd wil nemen, vertrekt vroeg en keert pas aan het eind van de middag terug.
Welk eiland is het mooist: Murano, Burano of Torcello?
Ze zijn zo verschillend dat ze niet goed te vergelijken zijn. Burano is het meest fotogeniek, met zijn gekleurde huizen. Murano is interessant voor wie het ambacht van het glasblazen wil zien. Torcello is het stilst en het meest historisch, met de oudste mozaïeken van de lagune. Wie maar tijd heeft voor één eiland, kiest meestal Burano. Wie rust zoekt, kiest Torcello.
Is een georganiseerde rondvaart of de vaporetto beter?
Met de vaporetto en een dagkaart bepaal je zelf hoe lang je op elk eiland blijft, en dat is meestal goedkoper. Een georganiseerde rondvaart vanaf San Marco is eenvoudiger, maar geeft vaak maar drie kwartier tot een uur per eiland, en op Murano gaat een deel van die tijd naar een verkoopdemonstratie in een glaswinkel.
Waar vertrekt de boot naar de eilanden?
De meeste vaporetto’s naar de noordelijke lagune vertrekken vanaf Fondamente Nove, de kade aan de noordkant van Venetië. Vanaf San Marco loop je daar in ongeveer een kwartier naartoe. Naar Murano vaart ook lijn 3 rechtstreeks vanaf het station en Piazzale Roma.