De Colli Euganei: regiogids voor de Euganische Heuvels in Veneto

Tussen Padova en Ferrara rijzen ze abrupt op uit de vlakte — tachtig heuvels van vulkanische oorsprong die het landschap van Veneto een onverwacht profiel geven. De Colli Euganei, in het Nederlands de Euganische Heuvels, vormen een regionaal park van ruim 20.000 hectare met middeleeuwse borghi, thermale bronnen, wijngaarden en bossen vol wilde fauna. In 2024 erkende UNESCO het gebied als Biosphere Reserve. En toch blijft het voor de meeste Nederlandse reizigers een blinde vlek, overschaduwd door Venetië, het Gardameer en de Dolomieten.

Dat is precies wat het de moeite waard maakt.

Vulkanen, thermaal water en een UNESCO-erkenning

De heuvels zijn niet ontstaan door krachtige uitbarstingen maar door het langzame opstijgen van magma door de aardkorst, miljoenen jaren geleden. Het resultaat zijn de kenmerkende puntige silhouetten die vanuit de vlakte zo herkenbaar zijn — piramidevormen die afsteken tegen de blauwe lucht. Diep in de ondergrond verwarmt dat vulkanische erfgoed nog altijd het water dat omhoogborrelt in de thermale bronnen.

Het Regionale Park, opgericht in 1989, omvat 81 heuvels verspreid over vijftien gemeenten. Sinds 2024 draagt het ook de UNESCO Biosphere Reserve-status, een erkenning voor de biodiversiteit en de manier waarop natuur en cultuur hier door de eeuwen heen zijn verweven. Wilde zwijnen en herten bewegen zich door de bossen; in het voorjaar bloeien kersen- en amandelbomen op de hellingen; in de herfst kleuren de olijfboomgaarden goud.

Meer dan 200 wandelpaden doorkruisen het park, met vertrekpunten in dorpjes als Cinto Euganeo en Este. De hoogste top, de Monte Venda, reikt tot 603 meter.

Praktisch: De Colli Euganei liggen op circa een uur rijden van Venetië en 15 minuten van Padova. Ideaal als daguitstap, maar een verblijf van twee à drie nachten in een agriturismo of hotel in de heuvels geeft een veel vollediger beeld. Rijd niet met een camper via de smalle heuvelwegen — die zijn beperkt toegankelijk.

De heuvels zelf zijn het rustigst in de vroege ochtend en na vijven — een goede reden om niet vanuit Padova heen en weer te rijden maar een nacht of twee te overnachten in het gebied zelf. Agriturismi op de hellingen bieden vaak eigen wijn en olijfolie bij het ontbijt; wie meer comfort zoekt, vindt in Abano en Montegrotto ruime hotelkeuze met thermaal zwembad inbegrepen.

Abano Terme en Montegrotto: Europa’s grootste kuuroord

Aan de westelijke rand van de heuvels liggen de thermale plaatsen Abano Terme en Montegrotto Terme, samen het grootste kuuroord van Europa. Het water dat hier omhoogkomt is rijk aan mineralen en zouten en heeft van nature een temperatuur van rond de 87 graden Celsius. Na afkoeling wordt het gebruikt voor moddertherapie, de zogenaamde fangoterapia — al eeuwenlang ingezet tegen reumatische klachten, gewrichtspijn en huidaandoeningen.

Abano Terme groeide in de negentiende eeuw uit tot een elegant kuuroord voor de Europese adel. Montegrotto Terme is ouder: tijdens opgravingen werd hier een thermaal complex uit de eerste eeuw voor Christus blootgelegd. De naam is afgeleid van het Latijnse Aegrotorum — berg van zieken.

De hotels in beide plaatsen variëren van grote wellnessresorts met meerdere thermale zwembaden tot kleinere boutique-adressen. Een modderbad duurt doorgaans twintig minuten en wordt gevolgd door een rust- en insijpelfase — een ritmisch programma dat je sneller ontspant dan je had verwacht.

Praktisch: Abano en Montegrotto zijn het handigst als uitvalsbasis voor de regio. Overnachten in een hotel met thermaal zwembad is hier geen luxe maar vanzelfsprekend. Reserveer moddertherapie ruim van tevoren, zeker in het hoogseizoen (mei–oktober).

Monselice: de poort van de Euganische Heuvels

Wie de Colli Euganei inrijdt via de A13 vanuit Padova, ziet al snel de contouren van Monselice verschijnen — een middeleeuws stadje dat strategisch tussen heuvels en vlakte ligt, op een plek waar de Romeinen al de touwtjes in handen hadden. Mons Silicis, berg van steen, noemden ze het.

Monselice heeft veel heersers gekend, elk met hun eigen architecturale nalatenschap. Het kasteel, gebouwd in de vroege middeleeuwen en later uitgebreid door de familie Da Carrara, is volledig ingericht met origineel meubilair en schilderijen — een van de best bewaarde kasteelinrichtingen van Veneto. Naast het kasteel loopt een processiepad langs zeven kleine kapelletjes, opgericht in de zeventiende eeuw als alternatief voor een pelgrimsreis naar Rome. Bovenaan wacht de Villa Duodo met uitzicht over de wijngaarden.

Toen Monselice in 1405 werd opgenomen in de Serenissima Republiek, transformeerde het tot vakantiebestemming voor de Venetiaanse adel — de grote renaissancevilla’s in de omgeving getuigen daarvan.

Praktisch: Twee à drie uur volstaat voor een rondgang door Monselice. Stadscentrum is goed bereikbaar; parkeren buiten de historische kern. Lunch in één van de enoteca’s rond de Piazza Mazzini.

Este en Montagnana: twee vestingstadjes

Ten zuidwesten van Monselice liggen twee stadjes die bijna te mooi zijn om toevallig te passeren.

Este geldt als de oudste stad van Veneto en was de geboorteplaats van de familie Este, die eeuwenlang over Ferrara, Modena en Reggio Emilia heerste. Vier eeuwen Venetiaanse aanwezigheid heeft zijn sporen nagelaten op en rondom Piazza Maggiore. Het imposante kasteel dateert uit de veertiende eeuw. (hier intern linken naar een artikel over Este)

Montagnana overtreft Este qua indruk van de eerste seconden. De stadsmuren uit de veertiende tot achttiende eeuw — 24 torens, bijna twee kilometer omtrek — zijn zo goed bewaard dat ze nog steeds de skyline bepalen. Binnen de muren is het stil, bijna theatraal. De prosciutto di Montagnana heeft DOP-status en is te vinden in elke salumeria in de hoofdstraat; de stracotto d’asino, ezelstoofpot, is het lokale vlaggenschip op de menukaart.

Praktisch: Este en Montagnana zijn ook los te bezoeken als daguitstap vanuit Padova of als stop op een bredere Veneto-route. In Montagnana is parkeren net buiten de muren eenvoudig en gratis.

Overnachten in Montagnana zelf is mogelijk in een handvol kleine hotels en vakantiewoningen binnen of net buiten de muren. De stilte na zes uur ’s avonds, wanneer de dagjesmensen vertrokken zijn, is het sterkste argument voor een verblijf ter plaatse.

Arquà Petrarca: de mooiste borgo van de heuvels

Hoog in de heuvels, bereikbaar via een smalle weg die omhoogkronkelt langs olijfbomen, ligt Arquà Petrarca. Het dorp staat op de lijst van I Borghi più belli d’Italia en dat is zelden zo terecht als hier. De huizen zijn opgetrokken in bleke steen, de straatjes zijn smal en geplaveid, de pleinen overschaduwd door laurierbomen.

Francesco Petrarca, de veertiende-eeuwse dichter uit Toscane, bracht zijn laatste jaren in dit dorp door. Kijkend vanuit het raam van zijn huis zag hij een landschap dat hem deed denken aan zijn vroegere woning in Toscane. Casa del Petrarca is opengesteld voor publiek en bevat originele manuscripten en meubels uit zijn tijd. Zijn tombe staat in de kerk op het centrale plein.

In oktober staat het dorp in het teken van de giuggiola — een kleine vrucht, verwant aan de jujube, zoet en licht aromatisch. De festiviteiten omvatten muziek, historische optochten en de productie van brodo di giuggiole, een traditionele likeur uit Veneto.

Praktisch: Arquà Petrarca is compact genoeg voor een bezoek van anderhalf uur. Er is beperkt parkeerruimte net onder het dorp. ’s Ochtends vroeg of na vijven is het er aangenaam rustig.

Wijn en tafel: de smaak van vulkanische bodem

De vulkanische ondergrond geeft de wijnen van de Colli Euganei een mineraliteit die je in de betere Veneto-etiketten terugvindt. De DOC Colli Euganei omvat rode wijnen op basis van Merlot en Cabernet Franc, maar het meest onderscheidende product is de DOCG Fior d’Arancio — een zoete mousserende en stille witte wijn gemaakt van Moscato Giallo, met aroma’s van sinaasappelschil en witte bloesem. Ideaal als aperitivo of bij de lokale giuggiola-jam.

Op tafel verschijnt in de Colli Euganei wat het landschap geeft: bigoli met eenden- of kalfsvleessaus, risotto met wilde asperges in het voorjaar, cinghiale (wild zwijn) als hoofdgerecht in de herfst. Musso con polenta — ezel met polenta — is een geruststellend ouderwets gerecht dat je nog op voldoende menu’s tegenkomt.

Lokale agriturismi verkopen wijn, olijfolie en seizoensproducten rechtstreeks. De Euganische olijfolie, geperst van olijven die op de zuidhellingen groeien, is groen en licht kruidig van smaak.

Praktisch: Combineer een bezoek aan een wijnhuis met lunch ter plaatse — de meeste zijn ook enoteca. Reserveer vooraf, zeker in het weekend.

Wie langer wil proeven dan een lunch toelaat, overweegt een agriturismo in de wijngaarden — verschillende producenten verhuren kamers of appartementen aan huis, wat de overgang van wijnkelder naar eettafel naar slaapkamer aangenaam kort maakt. Zo’n verblijf geeft ook toegang tot vroege ochtendwandelingen door de wijngaarden, ver voor de drukte op gang komt.

Veelgestelde vragen over de Colli Euganei

Wat zijn de Colli Euganei en waar liggen ze? De Colli Euganei, ook wel de Euganische Heuvels, zijn een heuvelgroep van vulkanische oorsprong in de provincie Padua, regio Veneto. Ze liggen ten zuidwesten van Padova, op circa een uur rijden van Venetië. Sinds 2024 zijn ze erkend als UNESCO Biosphere Reserve.

Wat is de beste tijd om de Colli Euganei te bezoeken? Voorjaar (april–mei) en herfst (september–oktober) zijn de mooiste seizoenen. In het voorjaar bloeien de hellingen; in de herfst vindt de druiven- en olijvenoogst plaats. Thermale behandelingen zijn het hele jaar door mogelijk, maar hotels zijn in mei en september het minst druk.

Welke dorpen zijn een bezoek waard in de Colli Euganei? Arquà Petrarca is het meest karakteristieke dorp en staat op de lijst van mooiste borghi van Italië. Monselice heeft het beste kasteel van de regio. Este en Montagnana zijn vestingstadjes met een rijke middeleeuwse geschiedenis. Samen zijn ze goed te combineren in een tweedaagse rondreis.

Wat zijn de thermale mogelijkheden in de Colli Euganei? Abano Terme en Montegrotto Terme vormen samen het grootste kuuroord van Europa. De thermale bronnen zijn van vulkanische oorsprong en worden al sinds de oudheid gebruikt. Modderbaden (fangoterapia) zijn de meest traditionele behandeling, goed voor gewrichten en spieren.

Is de Colli Euganei geschikt als daguitstap vanuit Venetië of Padova? Ja, een daguitstap is goed mogelijk — zeker vanuit Padova (15–20 minuten). Wie meer wil zien dan één of twee dorpen, kiest beter voor twee nachten in de regio, zodat er ruimte is voor wandelen, wijnproeven en een thermaal bad.