Stedentrip Palermo: bezienswaardigheden, wijken en praktische tips

Palermo is een stad die overrompelt en tegelijk beloont. De hoofdstad van Sicilië is luidruchtig, kleurrijk en soms chaotisch, maar ook een van de gelaagdste steden van Italië: Arabische paleizen, Normandische mozaïeken, barokke oratoria en markten waar het eten op straat wordt klaargemaakt liggen binnen een paar kilometer van elkaar. Deze gids voor een stedentrip Palermo loopt langs de bezienswaardigheden, de wijken, het eten en de dagtrips, en eindigt met praktische informatie over vervoer, parkeren en de beste reistijd.

Palermo in het kort: ligging, geschiedenis en UNESCO

Palermo ligt aan de noordwestkust van Sicilië, in een vruchtbare vlakte tussen de zee en de bergen, met de rots van Monte Pellegrino als vast herkenningspunt. De stad telt ruim zeshonderdduizend inwoners en is al ruim tweeduizend jaar een knooppunt van de Middellandse Zee. Feniciërs en Romeinen bouwden er, de Arabieren maakten er in de negende en tiende eeuw een van de belangrijkste steden van het westelijke Middellandse Zeegebied, en de Normandiërs maakten er in de twaalfde eeuw hun hoofdstad.

Dat Arabisch-Normandische verleden is het belangrijkste reisargument. Sinds 2015 staan negen monumenten in Palermo, Cefalù en Monreale samen op de UNESCO-werelderfgoedlijst, onder meer de Cappella Palatina, de kathedraal van Palermo, de kerken San Giovanni degli Eremiti en San Cataldo en het Castello della Zisa. Wie die route als geheel wil volgen, vindt haar in de Arabisch-Normandische kathedralenroute, en wie de geschiedenis achter de gebouwen wil begrijpen, leest Palermo: geschiedenis en verborgen plekken.

De grote klassiekers: Palazzo dei Normanni, kathedraal en Quattro Canti

Palazzo dei Normanni en de Cappella Palatina

Het Palazzo dei Normanni was de zetel van de Normandische koningen en is nu de zetel van het Siciliaanse regionale parlement. De Cappella Palatina in het paleis is het meest bezochte monument van de stad, en terecht: Byzantijnse mozaïeken bedekken de wanden in goud, boven het schip hangt een houten plafond met Arabische ornamentiek, en de combinatie van die drie tradities geeft de kapel haar eigen karakter. Reken op minstens een uur voor het paleis en de kapel, en controleer ter plekke de openingstijden, want delen van het paleis zijn niet altijd open.

De kathedraal van Palermo

Een paar minuten verderop staat de kathedraal van Palermo, een gebouw dat in de loop van de eeuwen is aangepast aan elke stijl die de stad bestuurde. Normandische, gotische, barokke en neoklassieke elementen wisselen elkaar af, en binnen liggen de graftombes van onder meer Roger II en keizer Frederik II. Wie wil, beklimt het dak voor een uitzicht over het centrum en de bergen erachter.

Quattro Canti en Fontana Pretoria

Op het kruispunt van de twee hoofdstraten van de oude stad liggen de Quattro Canti, een symmetrisch plein uit het begin van de zeventiende eeuw waar vier barokke gevels met fonteinen en beelden samenkomen. Iets verderop staat de Fontana Pretoria, een monumentale fontein met tientallen naakte marmeren figuren, die de Palermitanen vanwege die figuren de Fontein van de Schaamte noemen.

La Martorana en San Cataldo

Aan Piazza Bellini staan twee kerken die bij het werelderfgoed horen: La Martorana, met Byzantijnse mozaïeken uit de twaalfde eeuw, en San Cataldo, herkenbaar aan de drie rode koepels. Naast elkaar laten ze zien hoe ver de Arabische invloed in de christelijke bouwkunst reikte.

Teatro Massimo

Het Teatro Massimo, geopend in 1897, is een van de grootste operahuizen van Europa. De neoklassieke gevel en het rijke interieur weerspiegelen de ambitie van Palermo aan het eind van de negentiende eeuw, en met een rondleiding of een voorstelling is het een goede afsluiting van een dag in het centrum.

Sogno Italiano selectie
Op zoek naar bijzondere hotels in Italië?
Bekijk onze selectie met favoriete adresjes door heel Italië — van stijlvolle masseria’s tot droomhotels aan de meren en verborgen plekken met karakter.


Bekijk de selectie

Praktisch: De klassiekers liggen binnen loopafstand van elkaar, en twee dagen zijn genoeg om ze rustig te bekijken. Een B&B in de buurt van de Quattro Canti houdt de meeste bezienswaardigheden op minder dan een kwartier lopen. Kom bij voorkeur ‘s ochtends naar het Palazzo dei Normanni en de kathedraal, wanneer het koeler en rustiger is.

Foto goingmattos

Minder bekende plekken in Palermo

Buiten de grote monumenten heeft Palermo kleinere plekken die de stad meer diepte geven. In het Oratorio di Santa Cita brengen de witte stucreliëfs van Giacomo Serpotta bijbelse taferelen tot leven. Santa Maria dello Spasimo in de wijk Kalsa is een kerk zonder dak die nooit werd voltooid en nu wordt gebruikt voor concerten en voorstellingen. In het Palazzo Chiaramonte-Steri, een veertiende-eeuws paleis dat later het hoofdkwartier van de Inquisitie werd, zijn in de oude gevangeniscellen nog inscripties van gevangenen te zien.

De Galleria Regionale in het Palazzo Abatellis, in de wijk Kalsa, bewaart het fresco Il Trionfo della Morte uit de vijftiende eeuw, een van de bekendste werken uit het laatmiddeleeuwse Sicilië. Het Castello della Zisa, een Normandisch zomerpaleis met Arabische invloeden, hoort bij het werelderfgoed, en San Giovanni degli Eremiti valt op door zijn rode koepels en een kleine kloostertuin. De Orto Botanico, opgericht in 1789, is een schaduwrijke plek voor wie even uit het stadsrumoer wil, en onder het klooster van de Kapucijnen liggen de Catacombe dei Cappuccini, waar sinds de zestiende eeuw gemummificeerde overledenen worden bewaard. Het is een macabere maar bijzondere plek, die niet voor iedereen is.

Foto goingmattos

De wijken van Palermo

Het centrum van Palermo bestaat uit een aantal wijken met elk een eigen karakter. Kalsa, ooit het Arabische hart van de stad, is tegenwoordig een wijk van ateliers, street art, vernieuwde pleinen en stille kloosters. Albergheria, rond Ballarò, is de oudste en meest volkse wijk, met smalle straten en de grootste markt. Capo ligt rond de markt met dezelfde naam, en Vucciria is ‘s avonds het centrum van het uitgaansleven, met bars en kraampjes tot diep in de nacht.

Ten noorden van het oude centrum ligt de negentiende-eeuwse stad, met Teatro Politeama en de brede Via della Libertà, waar winkels en cafés het straatbeeld bepalen. Wie rust zoekt, kiest voor Kalsa als uitvalsbasis, dicht bij de haven en op loopafstand van de meeste bezienswaardigheden.

Foto goingmattos

Eten en markten in Palermo

Palermo staat bekend als de streetfoodhoofdstad van Italië, en de markten Ballarò, Capo en Vucciria zijn daarvoor de beste plekken. Panelle, gefrituurde kikkererwtenkoekjes, worden in een broodje gegeten, en pane con la milza is een broodje met gestoofde milt, ooit het voedsel van arbeiders. Verder zijn er arancine, gefrituurde rijstballen, sfincione, een dikke Siciliaanse pizza, en gegrilde stigghiola, rolletjes van ingewanden die op kleine barbecues worden bereid. Wie de stad via de keuken wil verkennen, volgt Palermo op je bord, een culinaire citytrip langs de markten en straatstalletjes.

Aan tafel draait het om pasta con le sarde, met sardines en wilde venkel, om caponata en om verse vis. Tot de zoetigheden horen cassata, cannoli en granita met een brioche als ontbijt. Een appartement met keuken geeft wie langer blijft de ruimte om de producten van de markt zelf te bereiden.

Praktisch: De markten zijn het best in de ochtend, voordat het te druk en te warm wordt. Neem contant geld mee en wees voorzichtig met tassen in de drukte.

Dagtrips vanuit Palermo

Palermo is een goede uitvalsbasis voor dagtrips, en een overzicht staat in dagtrips vanuit Palermo. Monreale ligt op ongeveer tien kilometer van het centrum en is bekend om de kathedraal, waar vergulde mozaïeken de binnenmuren bedekken. Cefalù ligt ongeveer zeventig kilometer ten oosten van Palermo, met de Normandische kathedraal en een stadsstrand, en is per trein in ongeveer een uur te bereiken. Wie de stad te voet wil verkennen, volgt de stadswandeling door Cefalù.

Aan de kust ten noorden van de stad ligt Mondello, het stadsstrand van Palermo, en westwaarts liggen Segesta, Erice en Trapani, die zijn beschreven in Noordwest-Sicilië: Trapani, Erice en de kust. Wie een nacht wil blijven, kiest voor een overnachting in Cefalù of Trapani, zodat de dagtocht niet vroeg hoeft te eindigen.

Foto gianluca_gio87

Mondello en Monte Pellegrino: strand en natuur bij de stad

Wie in Palermo een dag zee of natuur zoekt, hoeft de stad niet ver uit. Mondello ligt ongeveer elf kilometer ten noorden van het centrum en heeft een lang zandstrand, met een kleine baai en een pier uit de vroege twintigste eeuw in Liberty-stijl. In de zomer is het strand druk met Palermitanen, en wie er in het voor- of najaar komt, vindt meer ruimte.

Boven Mondello rijst Monte Pellegrino op, een kalkrots van ruim zeshonderd meter hoogte die het silhouet van de stad bepaalt. Op de flank, in een grot, ligt het heiligdom van Santa Rosalia, de beschermheilige van Palermo. Er lopen wandelpaden over de berg, en vanaf de hoogte is het uitzicht over de stad en de baai het mooist in de late namiddag.

Foto goingmattos

Feesten en evenementen in Palermo

Het belangrijkste feest van de stad is het Festino di Santa Rosalia, dat in de nacht van 14 op 15 juli met een processie en vuurwerk wordt gevierd. In de Goede Week trekken processies door het centrum, en rond Pasen is de cassata, de rijk versierde ricottataart, overal te koop. Het Teatro Massimo programmeert het hele seizoen opera en concerten, dus wie een voorstelling wil bijwonen, kijkt vooraf naar het programma en boekt tijdig. Wie in juli komt voor het Festino, boekt de slaapplek ruim van tevoren, want het centrum is dan vol.

Palermo in 2, 3 of 4 dagen

Twee dagen zijn genoeg voor de grote klassiekers en een markt. Met drie dagen is er ook tijd voor Monreale of de botanische tuin, en met vier of vijf dagen is er ruimte voor de minder bekende plekken en een dagtrip. Een dag-tot-dag indeling staat in Palermo in 3 dagen. Wie Palermo wil combineren met de rest van het eiland, vindt de afstanden en de regio’s in Sicilië: wat je moet weten voordat je gaat.

Beste reistijd en weer

De beste reistijd voor Palermo is april tot en met juni en september en oktober, wanneer het weer mild is en het in de straten rustiger is. In juli en augustus loopt de temperatuur in de stad hoog op en is het er heet en druk. In de winter is het mild maar regenachtig, en de feestdagen rond december zijn een rustige tijd voor een stedentrip, al zijn niet alle bezienswaardigheden dan altijd open. Meer over het eiland in het laagseizoen staat in Sicilië in de winter.

Foto goingmattos

Praktische tips: aankomst, vervoer en parkeren

De luchthaven Falcone-Borsellino ligt op ongeveer dertig kilometer van het centrum en is met een treinverbinding, een pendelbus of een taxi te bereiken. Het historische centrum is compact en het best te voet te verkennen, en voor langere afstanden zijn er bussen en taxi’s.

Met de auto is Palermo minder aan te raden. Het verkeer is chaotisch en in het historische centrum geldt een verkeersbeperkte zone (ZTL), waar bezoekers zonder toestemming boetes kunnen krijgen. Wie met een huurauto komt, laat die het best achter bij het hotel of in een parkeergarage aan de rand van het centrum, en gebruikt de auto alleen voor dagtrips. Controleer vooraf bij de accommodatie of ze parkeergelegenheid heeft.

Waar slapen in Palermo?

De keuze hangt af van de reis. Wie vooral de bezienswaardigheden wil zien, slaapt in of vlak bij het historische centrum, rond de Quattro Canti, in Kalsa of in Albergheria, en kiest voor een accommodatie op loopafstand van de markten. In de negentiende-eeuwse stad rond Teatro Politeama zijn de straten rustiger en de gebouwen modern, en daar is een hotel met moderne voorzieningen en parkeergelegenheid makkelijker te vinden. Wie met een huurauto het eiland verkent, slaapt vaak buiten de stad, in een agriturismo in de heuvels, en rijdt voor dagtrips naar Palermo.

In het hoogseizoen en rond feestdagen is het centrum snel vol, dus boek ruim van tevoren. Een kamer met een raam naar de straat is in het centrum ‘s avonds luidruchtig, dus vraag naar een kamer aan de binnenplaats.

FAQ: Palermo bezoeken

Hoeveel dagen heb je nodig voor Palermo?
Twee dagen zijn genoeg voor de grote klassiekers en een markt, en drie dagen geven ruimte voor Monreale en de botanische tuin. Wie ook de minder bekende plekken en een dagtrip wil meenemen, rekent op vier tot vijf dagen.

Wat zijn de belangrijkste bezienswaardigheden van Palermo?
De Cappella Palatina in het Palazzo dei Normanni, de kathedraal, de Quattro Canti met de Fontana Pretoria, La Martorana en San Cataldo en het Teatro Massimo vormen de kern. Daarnaast zijn de markten Ballarò, Capo en Vucciria een bezienswaardigheid op zichzelf.

Is Palermo veilig voor toeristen?
Het centrum is overdag goed te bezoeken en de meeste bezoekers hebben er geen problemen. Zoals in elke grote stad is voorzichtigheid met tassen en telefoons in de drukte van de markten verstandig, en ‘s avonds is het raadzaam om op verlichte, drukke straten te blijven.

Wat is de beste tijd om Palermo te bezoeken?
April tot en met juni en september en oktober zijn het prettigst, met een mild klimaat en minder drukte dan in de zomer. In juli en augustus kan het erg heet worden, en in de winter is het mild maar regenachtig.

Kun je Palermo combineren met de rest van Sicilië?
Palermo is een logisch beginpunt voor een rondreis over Sicilië en ligt dicht bij Monreale, Cefalù en Trapani. Voor een overzicht van de regio’s en de afstanden staat een gids klaar in Sicilië: wat je moet weten voordat je gaat.