Het Canal Grande slingert in een omgekeerde S-vorm van bijna vier kilometer door het centrum van Venetië, van het station tot het bassin van San Marco. Het kanaal is dertig tot zeventig meter breed en gemiddeld zo’n vijf meter diep. Het deelt de stad in tweeën: San Marco, Cannaregio en Castello aan de ene kant, San Polo, Santa Croce en Dorsoduro aan de andere. De Venetianen noemen het ook Canalazzo. Langs de oevers staan ruim 170 paleizen uit de dertiende tot de achttiende eeuw. Ze zijn gebouwd door de families die met de handel van de Republiek rijk werden, en ze staan met hun gevel naar het water, omdat daar vandaan bezoekers en goederen aankwamen.
Het Canal Grande is geen decor, maar de hoofdstraat van een stad zonder auto’s. Over het water varen vaporetti, watertaxi’s, gondels, vrachtboten met groente en bouwmateriaal, en ambulance- en politieboten. Een overzicht van de stad, de wijken en de lagune staat in de gids over vakantie in Venetië.
De vaartocht: van het station naar San Marco
De beste manier om het Canal Grande te zien, is vanaf het water, met vaporetto-lijn 1 vanaf de halte Ferrovia, bij het station. De boot vaart langzaam, stopt aan beide oevers en doet er ongeveer drie kwartier over tot San Marco. Ga buiten staan, op het achterdek of, op de oudere boten, voorin, en wissel onderweg van kant. Hieronder volgen de paleizen en bezienswaardigheden in de volgorde waarin je ze passeert.
Bij het station: Calatrava, de Scalzi en San Simeon Piccolo
Het kanaal begint bij Piazzale Roma en het station, waar het verkeer van het vasteland aankomt. Hier ligt de Ponte della Costituzione, de stalen en glazen brug die architect Santiago Calatrava in 2008 ontwierp. Het is de jongste van de vier bruggen over het Canal Grande. Naast het station staat de barokke kerk van Santa Maria di Nazareth, beter bekend als de Scalzi, met daarvoor de stenen Ponte degli Scalzi uit 1934. Aan de overkant staat San Simeon Piccolo, een kerk met een groene koepel die de aankomende reiziger als eerste begroet.
Het Fondaco dei Turchi en Palazzo Vendramin Calergi
Kort daarna verschijnt aan de rechteroever, in Santa Croce, het Fondaco dei Turchi. Het is een paleis uit de dertiende eeuw met een lange zuilengalerij aan het water, in de Venetiaans-Byzantijnse stijl van de vroegste paleizen. Van 1621 tot 1838 was het het handelshuis van de Turkse kooplieden. Nu huisvest het een natuurhistorisch museum.
Schuin tegenover, in Cannaregio, staat Palazzo Vendramin Calergi, een van de eerste renaissancepaleizen aan het kanaal. Hier overleed de componist Richard Wagner in 1883. Het paleis is nu het casino van de stad.
Ca’ Pesaro en de Ca’ d’Oro
Aan de Santa Croce-kant staat Ca’ Pesaro, een barok paleis van Baldassare Longhena met een zware, rijk bewerkte gevel. Het museum binnen toont moderne kunst en een collectie Japanse kunst.
Aan de overkant, in Cannaregio, staat de Ca’ d’Oro, het gouden huis. Het werd in de vijftiende eeuw gebouwd met een gotische gevel van fijn bewerkte bogen en balkons, die oorspronkelijk deels met bladgoud was afgewerkt. Van dat goud is niets meer over, maar de gevel is een van de meest gefotografeerde van de stad. Binnen is de Galleria Franchetti, met schilderijen en beeldhouwwerk.
De Rialtomarkt en het Fondaco dei Tedeschi
Na een bocht verschijnt de Rialto, sinds de middeleeuwen het commerciële hart van Venetië. Aan de San Polo-kant ligt de vismarkt, onder een neogotische hal uit het begin van de twintigste eeuw, met daarnaast de kramen met groente en fruit. ’s Ochtends meren hier de boten aan die de markt bevoorraden.
Aan de overkant staat het Fondaco dei Tedeschi, het voormalige handelshuis van de Duitse kooplieden. De gevels werden in de zestiende eeuw beschilderd door Giorgione en Titiaan. Van die fresco’s zijn alleen fragmenten bewaard, die nu in de Ca’ d’Oro hangen.
De Rialtobrug
De Rialtobrug was tot 1854 de enige brug over het Canal Grande. De huidige stenen brug, met één boog en twee rijen winkeltjes, werd tussen 1588 en 1591 gebouwd naar een ontwerp van Antonio da Ponte. Ze verving een houten brug die meerdere keren was ingestort. Vanaf het water zie je hoe de brug het kanaal in één boog overspant, hoog genoeg voor de schepen die eronderdoor moesten.
De bocht: Ca’ Foscari en Ca’ Rezzonico
Voorbij de Rialto maakt het kanaal een scherpe bocht, de volta del canal. Op de buitenkant van die bocht, in Dorsoduro, staat Ca’ Foscari, een gotisch paleis uit de vijftiende eeuw dat nu de hoofdzetel van de universiteit is. Door zijn ligging heb je vanaf de oever het verste uitzicht over het kanaal, in beide richtingen.
Iets verderop staat Ca’ Rezzonico, een barok paleis van Longhena dat nu een museum is over het Venetië van de achttiende eeuw, met fresco’s van Tiepolo. Hier overleed in 1889 de Engelse dichter Robert Browning. Aan de overkant, in San Marco, staat Palazzo Grassi, een neoklassiek paleis dat nu tentoonstellingen van hedendaagse kunst toont.
De Ponte dell’Accademia
De derde brug is de Ponte dell’Accademia, genoemd naar het museum aan de zuidkant, de Gallerie dell’Accademia. De eerste brug op deze plek, van ijzer, werd in 1854 door de Oostenrijkers gebouwd. In 1933 kwam er een tijdelijke houten brug in de plaats, die zo goed bleek te passen dat ze werd behouden en later in dezelfde vorm werd herbouwd. Vanaf de top kijk je naar de koepel van de Salute, een van de bekendste uitzichten van de stad.
Palazzo Venier dei Leoni en Palazzo Dario
Voorbij de brug, aan de Dorsoduro-kant, staat Palazzo Venier dei Leoni, een paleis dat in de achttiende eeuw nooit verder kwam dan de begane grond. Hier woonde de Amerikaanse verzamelaarster Peggy Guggenheim, en nu is het de Peggy Guggenheim Collection, met moderne kunst van de twintigste eeuw.
Even verder staat Palazzo Dario, een smal renaissancepaleis met een gevel van gekleurde marmeren schijven, dat zichtbaar scheef staat. Rond het paleis hangen verhalen over een vloek, omdat meerdere eigenaren een ongelukkig einde vonden.
De Salute en de Punta della Dogana
Aan het einde van het kanaal staat de Santa Maria della Salute, de witte koepelkerk die Longhena ontwierp als dank voor het einde van de pest van 1630. Aan de punt ernaast ligt de Punta della Dogana, het oude douanekantoor waar de schepen hun lading lieten keuren. Bovenop staat een gouden bol met een beeld van Fortuna dat met de wind meedraait. Hier mondt het Canal Grande uit in het bassin van San Marco, met het Dogenpaleis en de Campanile aan de overkant.
Het Canal Grande op andere manieren zien
Vanaf het water zie je de gevels. Vanaf de oevers zie je het leven op het kanaal. De meeste kades langs het Canal Grande zijn niet openbaar, omdat de paleizen direct aan het water staan. Er zijn wel plekken waar je aan de rand kunt staan. Dat kan op de vier bruggen, op de Riva del Vin bij de Rialto, bij Campo San Vio in Dorsoduro, en bij de aanlegplaatsen van de traghetti.
Een traghetto is een gondel waarmee Venetianen op plekken zonder brug het kanaal oversteken. Voor een paar euro sta je een paar minuten in een gondel op het Canal Grande, zoals de Venetianen dat al eeuwen doen.
Een gondeltocht over het Canal Grande zelf is duur en meestal kort. De meeste gondeliers varen liever door de rustige zijkanalen. Meer over de geschiedenis van de boot en de tarieven lees je in het artikel over de Venetiaanse gondel.
Evenementen op het Canal Grande
Op de eerste zondag van september wordt de Regata Storica gehouden, een historische optocht van rijk versierde boten, gevolgd door roeiwedstrijden over het kanaal. Op 21 november, bij het Festa della Salute, wordt een tijdelijke brug van pontons over het Canal Grande gelegd. Dan lopen de Venetianen naar de Salute, als herinnering aan het einde van de pest. Tijdens het Carnaval van Venetië opent een optocht op het water de festiviteiten.
Praktische informatie
Vaporetto-lijn 1 vaart vanaf het station en Piazzale Roma langs alle haltes van het Canal Grande naar San Marco, in ongeveer drie kwartier. Lijn 2 is sneller en stopt minder vaak, maar vaart een deel van de route buiten het kanaal om. Een los kaartje is duur. Wie meer dan twee ritten maakt, is voordeliger uit met een dagkaart.
De mooiste momenten op het water zijn de vroege ochtend, wanneer het licht laag over de gevels valt en de vrachtboten de markt bevoorraden, en de avond, wanneer de paleizen verlicht zijn en de boten leger. Midden op de dag zijn de vaporetti van lijn 1 in het hoogseizoen vaak vol.
Overnachten aan het Canal Grande
Verschillende hotels liggen in paleizen direct aan het Canal Grande, sommige met kamers en terrassen op het water. Ze behoren tot de duurdere van de stad, maar een kamer met uitzicht op het kanaal is een manier om Venetië in de vroege ochtend en de late avond te zien. Wie minder wil uitgeven, verblijft in een van de wijken achter het kanaal. Welke wijk bij je past, lees je in het artikel over de wijken van Venetië.
Veelgestelde vragen over het Canal Grande
Hoe lang is het Canal Grande?
Het Canal Grande is bijna vier kilometer lang en loopt in een omgekeerde S-vorm van het station en Piazzale Roma tot het bassin van San Marco. Het is dertig tot zeventig meter breed en gemiddeld zo’n vijf meter diep.
Hoeveel bruggen liggen er over het Canal Grande?
Er liggen vier bruggen over het Canal Grande: de Ponte della Costituzione bij Piazzale Roma uit 2008, de Ponte degli Scalzi bij het station, de Rialtobrug en de Ponte dell’Accademia. Tot 1854 was de Rialtobrug de enige. Op andere plekken steek je over met een traghetto, een gondel die van oever naar oever vaart.
Welke vaporetto vaart over het Canal Grande?
Lijn 1 vaart over de volledige lengte van het Canal Grande en stopt bij alle haltes, van het station en Piazzale Roma tot San Marco. De tocht duurt ongeveer drie kwartier. Lijn 2 is sneller, maar stopt minder vaak en vaart een deel van de route om de stad heen.
Wat is het bekendste paleis aan het Canal Grande?
De Ca’ d’Oro, met haar gotische gevel van fijn bewerkte bogen, is het bekendste paleis. Andere bekende paleizen zijn Ca’ Foscari, Ca’ Rezzonico, Palazzo Grassi, Ca’ Pesaro en het scheve Palazzo Dario. Meerdere paleizen zijn nu museum en kunnen worden bezocht.
Het is weer een mooie aflevering. Canal Grande en Venetie blijven een mooie herinnering. Heb het per gondel, vaporetto en lopend bezocht. Met een gids ook de werf bezocht waar de gondels gebouwd en gerepareerd werden. Vind het alleen een vreselijk gezicht als die walgelijk grote passasierschepen er liggen. Dat past absoluut niet in het plaatje. Mijn dank dat jullie de mooie kanten van Venetie laten zien.
Grazie Riet, we proberen er iedere keer weer een bijzondere reis van te maken